Η ουσιαστική αναζωογόνηση της Υπαίθρου δύναται να επιτευχθεί μέσα από μια ολιστική προσέγγιση που αγγίζει όλους τους τομείς διακυβέρνησης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποτελεί οριζόντια προτεραιότητα στο πρόγραμμα μας και για αυτό το λόγο σχεδόν στο σύνολο των προγραμματικών μας θέσεων περιλαμβάνονται δράσεις που αποσκοπούν στην αναζωογόνηση της Υπαίθρου μας. Βασική επιδίωξη είναι η ανακοπή αστυφυλίας μέσα από την παροχή σημαντικών κινήτρων με ιδιαίτερη έμφαση στους τομείς της υγείας, της παιδείας και της εργασίας με στόχο ανάμεσα σε άλλα, και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της υπαίθρου. Ικανοποιούμε βασικές ανάγκες των ανθρώπων της υπαίθρου με άμεση και καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Με στοχευμένες δράσεις επενδύουμε στον τομέα της παιδείας, της εκπαίδευσης και της αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος.

Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής και της επιχειρηματικότητας. Ο Κύπριος αγρότης στην ύπαιθρο με την κατάλληλη υποστήριξη μπορεί να αναδειχθεί σε ουσιαστικό παράγωγο αγαθών και υπηρεσιών με βαρύνουσα οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία. Η επένδυση στην ποιότητα, την παράδοση και τη μοναδικότητα των κυπριακών αγροτικών προϊόντων μπορεί να καταστήσει τον πρωτογενή τομέα του τόπου μας, πόλο οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής της χώρας, συμβάλλοντας καθοριστικά και στην αναζωογόνηση της υπαίθρου.

Πολιτική 1 – Παροχή βασικών Υπηρεσιών στην Ύπαιθρο

Η ύπαρξη βασικών υπηρεσιών όπως της παιδείας και της υγείας αποτελούν βασικό προαπαιτούμενο για την αναζωογόνηση της Υπαίθρου. Προς αυτή την κατεύθυνση υλοποιούμε συγκεκριμένες πολιτικές ως ακολούθως:

Α. Υγεία

  1. Προωθούμε την παρουσία προσωπικών γιατρών στην ύπαιθρο με παροχή ειδικών κινήτρων. Τα κίνητρα καλύπτουν τόσο τις αμοιβές των προσωπικών γιατρών όσο και συγχρηματοδότηση δημιουργίας απαραίτητων δομών. Όπου υπάρχουν υφιστάμενες δομές αξιοποιούνται και αναβαθμίζονται. Την ίδια στιγμή διευκολύνουμε τη μεταφορά των πολιτών σε αυτά τα κέντρα.
  2. Ενισχύουμε τη φροντίδα και τον θεσμό των υπηρεσιών κατ’ οίκον νοσηλείας για άτομα με κινητικά προβλήματα, ηλικιωμένους, εγκυμονούσες και άλλα άτομα με δυσκολία μετακίνησης.

Β. Παιδεία

  1. Αξιολογούμε την κάλυψη σχολικών μονάδων στην ύπαιθρο και εντοπίζουμε πιθανές ανάγκες στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού.
  2. Επενδύουμε και δημιουργούμε πρότυπες τεχνικές σχολές σε όλες τις επαρχίες και στην ύπαιθρο.
  3. Αξιολογούμε και επεκτείνουμε τον θεσμό του καλοκαιρινού σχολείου και στην ύπαιθρο.
  4. Υλοποιούμε σταδιακά, στη βάση κριτηρίων, ολοήμερα σχολεία στην ύπαιθρο. Μέσα στο πλαίσιο του στόχου για σταδιακή καθολική εφαρμογή του θεσμού των ολοήμερων σχολείων στη δημοτική και πιλοτική εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δίνουμε προτεραιότητα στην επέκταση του θεσμού των ολοήμερων σχολείων.
  5. Προωθούμε προγράμματα, συμπεριλαμβανομένου και της εξ αποστάσεως διδασκαλίας, αξιοποιώντας άνεργους δασκάλους για προσφορά απογευματινών μαθημάτων για παιδιά που διαμένουν σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
  6. Αξιολογούμε τα υφιστάμενα προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων για άτομα («δια βίου μάθησης») που ζουν στην ύπαιθρο και τα αναβαθμίζουμε σύμφωνα με τις ανάγκες τους.
  7. Επιδοτούμε και επεκτείνουμε τα ωράρια λειτουργίας για βρεφονηπιακούς σταθμούς για φύλαξη παιδιών συμπεριλαμβανομένου και για τη λειτουργία κατά τους θερινούς μήνες, σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τον Ιδιωτικό Τομέα. Εκεί όπου υπάρχει ανάγκη δημιουργούμε νέες δομές για φύλαξη παιδιών. Στόχος όλοι οι γονείς, να μπορούν να (επαν)ενταχθούν ομαλότερα στην αγορά εργασίας.
  8. Προωθούμε τη λειτουργιά περιφερειακών επιμορφωτικών κέντρων στην ύπαιθρο και στις ορεινές περιοχές με στόχο την ενεργή και ποιοτική δραστηριότητα των παιδιών και των εφήβων κατά της απογευματινές ώρες.

Γ. Εγκατάσταση στην Ύπαιθρο

  1. Υλοποιούμε ολιστική στεγαστική πολιτική με ιδιαίτερη έμφαση στην ύπαιθρο, με τη συμμετοχή του κράτους, της τοπικής αυτοδιοίκησης και του ιδιωτικού τομέα αποφεύγοντας την οποιαδήποτε δημοσιονομική αστάθεια.
  2. Ενισχύουμε τα κίνητρα και παρέχουμε επιπλέον διευκολύνσεις σε άτομα που επιλέγουν να εγκατασταθούν στην ύπαιθρο.
  3. Μελετάμε το ενδεχόμενο δημιουργίας κινητής μονάδας εξυπηρέτησης του πολίτη, για κατοίκους της υπαίθρου.

Δ. Περιβάλλον- Ενέργεια

  1. Συνεργαζόμαστε με τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης για βελτίωση και δημιουργία τόπων πρασίνου, πάρκων, μονοπάτια φύσης κ.α. σε όλη την Κύπρο.
  2. Καλύπτουμε όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό κεκτημένο σε σχέση με τη διαχείριση της φύσης και ιδιαίτερα του δικτύου Natura 2000, σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες, αναδεικνύοντας της σημασία της.
  3. Προσφέρουμε ενισχυμένα κίνητρα σε σχέση με την εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) σε περιοχές της υπαίθρου. Παράλληλα, προωθούμε ειδικές ρυθμίσεις και κίνητρα για εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) από γεωργούς και συλλογικούς φορείς γεωργών για τη μείωση του κόστους ενέργειας. Δίνουμε έμφαση στην κάλυψη του κόστους ενέργειας για άντληση νερού, τις θερμοκηπιακές καλλιέργειές, την λοιπή γεωργία και την κτηνοτροφία.
  4. Ολοκληρώνουμε το κανονιστικό πλαίσιο για τις «Ενεργειακές Κοινότητες», οι οποίες θα διασφαλίζουν τα ενεργειακά συμφέροντα των μελών τους (π.χ. χωριό, σύμπλεγμα κοινοτήτων).
  5. Προωθούμε την επέκταση του ηλεκτρικού δικτύου της ΑΗΚ και μετατροπής του σε έξυπνο δίκτυο, για να μπορέσει να ενσωματώσει περισσότερες ΑΠΕ και να επιτρέψει την καλύτερη διαχείριση των ενεργειακών πόρων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ύπαιθρο.
  6. Επιταχύνουμε τη διείσδυση ηλεκτρικών αυτοκινήτων με επιχορηγήσεις ή/και φοροαπαλλαγές για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις με ειδικά προγράμματα για αυτούς που ζουν στην ύπαιθρο.
  7. Επιχορηγούμε την εγκατάσταση υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ιδιαίτερα με τη χρήση ΑΠΕ, με στόχο να υπάρχουν διαθέσιμα σημεία φόρτισης και στην ύπαιθρο.

Ε. Ψηφιακός Μετασχηματισμός

  1. Μέσα από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) ενισχύουμε την κινητή και σταθερή ευρυζωνικότητα και την επίτευξη υψηλών ταχυτήτων πρόσβασης στο διαδίκτυο για τους κατοίκους της υπαίθρου. Παράλληλα ενισχύουμε πρωτοβουλίες για τη δημιουργία έξυπνων χωριών στη βάση σχεδιασμού Παγκύπριας εμβέλειας.
  2. Διευκολύνουμε την εξ αποστάσεως εργασία με οφέλη για τους κατοίκους που διαμένουν σε απομακρυσμένες περιοχές.
  3. Παρέχουμε και στην ύπαιθρο εξειδικευμένα προγράμματα εκπαίδευσης για ανάπτυξη βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων.

ΣΤ. Στήριξη της Επιχειρηματικότητας

  1. Προωθούμε την ανάπτυξη της υπαίθρου, των ημιορεινών και ορεινών περιοχών. Στο πλαίσιο της διεύρυνσης του τουριστικού προϊόντος διαμορφώνουμε ξεχωριστό branding με βάση τη γεωργία, το φυσικό κάλλος και τη βιοποικιλότητα. Στοχεύουμε στον επιχειρηματικό, ιατρικό, επιστημονικό και τον αθλητικό τουρισμό, στον αγροτουρισμό και στον τουρισμό πολιτιστικής κληρονομιάς.
  2. Παρέχουμε ειδικά κίνητρα για τη στήριξη του τομέα μεταποίησης με προϊόντα της κυπριακής υπαίθρου.
  3. Παρέχουμε ειδικά κίνητρα για τη δημιουργία επιχειρήσεων από νέους στην ύπαιθρο.
  4. Διαμορφώνουμε μέσω του Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων (ΟΑΕ) χρηματοδοτικά εργαλεία για τους αγρότες. Η ανάγκη για τα εργαλεία αυτά προκύπτει ειδικότερα στις περιπτώσεις, αγροτών, ιδιαίτερα νέων, που εξασφαλίζουν μέρος της χρηματοδότησης για επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα, και δεν έχουν ίδιους πόρους για να καλύψουν το υπόλοιπο της επένδυσης.
  5. Ενισχύουμε την επιχειρηματικότητα στις αγροτικές και ορεινές περιοχές, με την ανάπτυξη μικρής κλίμακας επιχειρήσεων μεταποίησης αγροτικών προϊόντων και τη δημιουργία εναλλακτικών και συμπληρωματικών εισοδημάτων στους αγρότες μας.

Πολιτική 2- Στήριξη και Ανάπτυξη του Πρωτογενούς Τομέα

Α Μείωση του Κόστους Παραγωγής και Στήριξη Αναπτυξιακών Έργων

  1. Εξασφαλίζουμε με έργα υποδομής επαρκείς ποσότητες νερού για αγροτικούς σκοπούς.
  2. Προωθούμε την αγροτεχνολογία και την αξιοποίηση τεχνολογιών «έξυπνης γεωργίας» καθώς και την εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης ποιότητας για αύξηση της παραγωγής, μείωση του κόστους παραγωγής και περιορισμό της σπατάλης φυσικών πόρων.
  3. Παρέχουμε κίνητρα για δημιουργία ομάδων παραγωγών καθώς και για συγχωνεύσεις. Προωθούμε τη δημιουργία συνεργατικών εταιρειών, ώστε να μεγαλώσει το μέγεθος των επιχειρήσεων και να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας υπέρ των παραγωγών.
  4. Στηρίζουμε τους επαγγελματίες αγρότες για αντικατάσταση του γεωργικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένου των παλαιών οχημάτων τους και των οχημάτων μεταφοράς, με υβριδικά/ηλεκτρικά οχήματα. Παράλληλα, τους στηρίζουμε για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων για τη φόρτιση των οχημάτων αυτών.
  5. Ενισχύουμε τον προϋπολογισμό του Στρατηγικού Σχεδίου 2023-2027 για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, προκειμένου να στηριχθούν οι αγρότες μας προς την κατεύθυνση δημιουργίας σύγχρονων και οικονομικά βιώσιμων γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Β. Σταθεροποίηση του Αγροτικού Εισοδήματος, βελτίωση των συνθηκών οικονομικής δραστηριοποίησης των αγροτών και διασφάλιση της παραγωγής

  1. Προωθούμε την υγιή ανάπτυξη υφιστάμενων και νέων συνεργατικών σχημάτων στον αγροδιατροφικό τομέα. Αξιοποιούμε την εμπειρία επιτυχημένων μοντέλων συνεταιρισμού στον πρωτογενή τομέα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αντλούμε θετικές πρακτικές από τη συνεισφορά του συνεταιριστικού κινήματος στην αγροτική και κοινωνική ανάπτυξη του τόπου στο παρελθόν και τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών.
  2. Για την προώθηση συνεργατικών σχημάτων αναπτύσσουμε τον θεσμό συμβολαιακής γεωργίας και δημιουργούμε ηλεκτρονικές εφαρμογές για τη διαχείριση της δραστηριότητας των συνεργατικών σχηματισμών και την επικοινωνία των μελών τους. Παράλληλα, προωθούμε μέσω των ηλεκτρονικών εφαρμογών την ανάπτυξη προγραμμάτων με στόχο να ενθαρρύνουμε τη συνεργατικότητα και την εξωστρέφεια, με την από κοινού αξιοποίηση δικτύων μάρκετινγκ και εμπορίας.
  3. Μελετάμε τη μετεξέλιξη της πλατφόρμας, που συμπεριλαμβάνεται και στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σε δημοπρατήριο αγροτικών προϊόντων, με προοπτική να μετεξελιχθεί σε ηλεκτρονικό δημοπρατήριο, μέσα από την οποία θα γίνεται καλύτερος προγραμματισμός της παραγωγής και θα ενισχύεται η ασφάλεια των συναλλαγών με την έγκαιρη πληρωμή των αγροτών και την διαφάνεια στις τιμές, περιορίζοντας όσο το δυνατό τη διαφορά μεταξύ της τιμής πώλησης του προϊόντος από την παραγωγή και της τιμής της αγοράς από τον καταναλωτή, αποκαθιστώντας έτσι μια από τις μεγαλύτερες αδικίες στην αλυσίδα εφοδιασμού και διάθεσης τροφίμων.
  4. Λαμβάνουμε, μέσα από απλουστευμένες διαδικασίες, δραστικά μέτρα για περιορισμό των ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία εμφανίζονται εντονότερα και συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής, (εγκατάσταση αντιχαλαζικών, αντιβρόχινων δικτύων και συστήματα αντιμετώπισης παγετού). Παράλληλα, στοχεύουμε στην ταχύτερη καταβολή ενισχύσεων και αποζημιώσεων από το Ταμείο Διαχείρισης Κινδύνων στην Γεωργική Παραγωγή μέσα από την απλούστευση των διαδικασιών του.
  5. Αξιοποιούμε εργαλεία ανάδειξης της ποιότητας των κυπριακών προϊόντων, όπως το Κυπριακό Σήμα την Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) και το Σύστημα Πιστοποίησης Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ) της ΕΕ, ώστε να εδραιωθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στα προϊόντα που δηλώνονται ως κυπριακά, να αποφεύγονται φαινόμενα παραπλάνησης και να προστατεύονται τα συμφέροντα των παραγωγών από απομιμήσεις και αθέμιτο ανταγωνισμό.
  6. Συστήνουμε ανεξάρτητη επιτροπή με στόχο την υλοποίηση ενεργειών για την προστασία του χαλουμιού ΠΟΠ. Παράλληλα, εντατικοποιούμε τους ελέγχους για πιστοποίηση της αυθεντικότητας του παραγόμενου χαλουμιού ΠΟΠ, σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχουν εγκριθεί από την ΕΕ.
  7. Χωροθετούμε νέες κτηνοτροφικές περιοχές, με όλες τις αναγκαίες υποδομές ώστε να μπορέσουν να εγκατασταθούν νέες μονάδες αιγοπροβάτων αλλά και για να μετακινηθούν κτηνοτροφικές μονάδες που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την αναγκαία αδειοδότηση ή δημιουργούν οχληρία.
  8. Προωθούμε την επαναδραστηριοποίηση της παραδοσιακής εκτατικής, (μη εντατικής) κτηνοτροφίας στις εγκαταλειμμένες ορεινές και ημιορεινές περιοχές. Πέραν από την αξιοποίηση των περιοχών αυτών, η δραστηριότητα αυτή περιορίζει τον κίνδυνο πυρκαγιών γύρω από τις κοινότητες και τις δασικές περιοχές.

Γ Διασφάλιση της προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος

  1. Διαμορφώνουμε πλαίσιο παροχής κινήτρων για αξιοποίηση της αδρανούς γης στα ορεινά και ημιορεινά, ώστε να καλλιεργηθεί όσο το δυνατό περισσότερη γη για την παραγωγή γεωργικών προϊόντων που σήμερα εισάγονται. Έτσι, ενισχύεται η οικονομική δραστηριότητα των ορεινών κοινοτήτων και προστατεύονται τα δάση από τις πυρκαγιές που προκαλούνται λόγω της εγκατάλειψης της γεωργικής γης και της κλιματικής αλλαγής.
  2. Αξιοποιούμε νέες τεχνολογίες για μείωση της κατανάλωσης νερού και αύξηση των διαθέσιμων για τη γεωργία υδάτινων πόρων, μέσα από έργα αξιοποίησης ανακυκλωμένου νερού και αφαλάτωσης με φιλικές περιβαλλοντικά μεθόδους.
  3. Στηρίζουμε τη μελισσοκομία, η οποία, πέρα από το όφελος στην αγροτική οικονομία, επιφέρει ευεργετικά αποτελέσματα στα αγροοικοσυστήματα.